Một nhà thơ khác, sáng tác ít nhung rất sáng tạo, đó là thi sĩ Miên Bửu, tức Tương An quận vương (1820-1854) lại viết:
Bốn dây ứa máu tì bà
Bốn dây ứa máu tì bà
Máu ở câu thơ Nguyễn Du có thể là máu của bốn dây đàn hoặc là của năm ngón tay. Nhưng ở câu này thì đó là của dây đàn rồi. Cây đàn ứa máu. Chẳng có gì phải sửng sốt, các cháu ạ! Ta chẳng nói “nắng quá đến đá cũng phải đổ mồ hôi” đó sao?
Nhiều chữ họp lại thành câu, và mục đích của câu là chuyên chở ý. Ý ấy phải diễn tả sao cho đến được lòng người, thông tin thì tin ấy phải thông. Nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu (1822- 1888) viết:
Tan chợ vừa nghe tiếng súng
Tây Một bàn cờ thế phút sa tay
Bỏ nhà, lũ trẻ lơ xơ chạy
Mất ổ, bầy chim dáo dác bay
Tây Một bàn cờ thế phút sa tay
Bỏ nhà, lũ trẻ lơ xơ chạy
Mất ổ, bầy chim dáo dác bay
Trừ ra mấy chữ cờ thế, ví ta thua trận như thua một ván cờ, còn thì các câu thơ diễn tả các ý thật rõ ràng. Rõ ràng mà rất xúc động. Ý đi thẳng một mạch từ tấm lòng Nguyễn Đình Chiểu đến lòng ta.
Ấy thế nhưng cũng chính Nguyễn Đình Chiểu khi ông viết:
Vợ Tiên là Trục chị dâu thì ý lại không đến được người đọc hoặc đến mà đến ép. Ý ông muốn nói vợ của Lục Vân Tiên là chị dâu Vương Tử Trực – Tử Trực tự nguyện coi như chị dâu mình. Câu thơ vừa phải nói ý ấy, vừa phải gói lại trong sáu chữ, tuân theo luật trắc bằng của âm điệu thơ Việt Nam nên cuối cùng mạch chảy không thông.
Khó là như vậy. Vừa phải chở ý, vừa phải thông dòng, mà lại còn phải hay nữa. Thế mới thành thơ chứ! Chỉ chở ý và thông dòng thì đấy chỉ là câu văn vần. Đại để như:
Ấy thế nhưng cũng chính Nguyễn Đình Chiểu khi ông viết:
Vợ Tiên là Trục chị dâu thì ý lại không đến được người đọc hoặc đến mà đến ép. Ý ông muốn nói vợ của Lục Vân Tiên là chị dâu Vương Tử Trực – Tử Trực tự nguyện coi như chị dâu mình. Câu thơ vừa phải nói ý ấy, vừa phải gói lại trong sáu chữ, tuân theo luật trắc bằng của âm điệu thơ Việt Nam nên cuối cùng mạch chảy không thông.
Khó là như vậy. Vừa phải chở ý, vừa phải thông dòng, mà lại còn phải hay nữa. Thế mới thành thơ chứ! Chỉ chở ý và thông dòng thì đấy chỉ là câu văn vần. Đại để như:
Mấy lời cặn kẽ tinh vi
Khuyên người tuổi trẻ nên ghi vào lòng, v.v…
Một câu thơ đựng không phải chỉ một ý; có khi hai, ba ý nữa kia.
Mặt trời chân lý chói qua tim
(Tố Hữu)
Khuyên người tuổi trẻ nên ghi vào lòng, v.v…
Một câu thơ đựng không phải chỉ một ý; có khi hai, ba ý nữa kia.
Mặt trời chân lý chói qua tim
(Tố Hữu)
Câu ấy bao gồm các ý này: Chân lý như mặt trời. Chân lý bừng chói. Chân lý bừng chói trong nội tâm, tâm hồn tác giả. Giỏi là chỗ nhiều ý như vậy mà câu thơ không nghẹt, không nghẹn, vẫn thông. Trên này chú gọi ý, hoi sai. Ý là một cách nói thôi. Ý đây chỉ các ý đã đành, còn chỉ phong cảnh, chỉ sự việc, chỉ xúc cảm, tình cảm nữa. Nhất là tình cảm. Câu thơ hở ý gì sâu xa đến đâu mà không xúc động thì cũng không phải là thơ. Người ta gọi thơ diễn tình diễn cảm khi nó diễn ý.
Từ khóa tìm kiếm nhiều: thơ trẻ em
