Diễn tả trong thơ

        Các cháu xem, phải dâu nói trăng sao hay năm 2000 mói cần tưởng tượng, mà ngay tả cái nồi, cái chổi, con gà, con mèo… cũng có thể tưởng tượng và cần tưởng tượng rồi.
        Hình ảnh: Chú muốn nhắc các cháu là làm thơ, viết văn phải có hình ảnh. Làm văn, làm thơ thì dễ ham nói ý mà quên đi hình ảnh.      Nhân dân ta không vậy. Nhân dân nói ý gì, thường nói bằng hình ảnh. Ví dụ muốn nói ý đi rất sớm, về rất tối, làm việc vất vả cả ngày thì dùng hình ảnh “một nắng, hai sương”; muốn nói ý làm việc cực nhọc thì dùng hình ảnh “đầu tắt, mặt tối”, và muốn diễn tả ý cách trở xa xôi thì dùng hình ảnh “góc hể, chân trời”. Nhà thơ Giu-li-an Tu-vim trong bài Một người cần cho mọi người đã diễn tả cái ý ấy như sau:

Không ai một mình sông nổi
Ai cũng cần cho mọi người
Chi trừ kẻ ngồi không biếng lười
Mà thực không ai cần cả

Nhưng nếu chỉ ý là ý thế thôi thì đó là lý luận, là luận lý, là triết học chứ không phải là thơ. Bởi vậy thi sĩ Tu-vim đã diễn tả thêm bằng hình ảnh:

Bác thợ làm bánh mì viên bột mì thật khéo
Nhưng không thể nào biết đóng giày đi
Bác thợ khau giày luồn mũi chỉ li ti
Sẽ hoa mát nếu đi làm bụng đói
(Bằng Việt dịch)

       Các cháu chú ý: nói “viên bột mì” chưa đủ, phải nói “viên thật khéo” thì người ta mới thấy rõ hình ảnh cả bàn tay. Nói “đói” chưa đủ, phải nói “đói hoa mắt” nói “khâu giày” chưa đủ, phải nói “luồn mũi chỉ li ti”; vì các chi tiết cụ thể đó làm cho hình ảnh càng rõ nét. Và hình ảnh càng rõ nét thì ý càng nổi bật. Để các cháu rõ thêm, chú lấy một ví dụ khác. Nhà thơ lớn Bertolt Brecht có viết một bài thơ cho thiếu nhi tên là Mùa đông, những chú chim đứng đợi ngoài cửa sổ. Chú sẻ, chú chim sâu, chú sáo, cả ba đều lao động vất vả cả năm, bây giờ mùa đông đến, đói, xin ngưòi giúp đỡ. Ỷ ba chú kể công, kêu đói, xin giúp giống nhau. Nhưng Brecht đã tạo ra ba hình ảnh khác nhau, với những chi tiết khác nhau. Chú sẻ nói:

Ròng ra bốn mùa năm ngoái
Tôi kêu cấp báo mọi người
Canh mụ quạ vào vườn rau cải
Xin giúp tôi! Tôi đói!
Chú chim sâu nói:
Suốt vụ hè tôi mổ
Nhặt sâu lớn, sâu con
Xin giúp tôi! Tôi đói!
Chú sáo nói:
Suốt một mùa hè dài
Tôi hót bên rào nhà hàng xóm
Chủ nhà cảm ơn cả ba:
Vào đây, se sẻ!
Se sẻ, thóc này!
Xin cảm ơn mày lao động!
Vào đây, sao sáo!
Xin mời thóc đây!

Đọc thêm tại: http://dauanvanhoc.blogspot.com/2015/07/lam-tho-hay-phai-tap-quan-sat.html

Từ khóa tìm kiếm nhiều: tho tre em