Diễn tả tự phát hồn nhiên là lúc các em diễn tả để thỏa mãn nhu cầu của mình, không cần ai hiểu, ai thưởng thức. Các em gần như độc thoại. Lời nói, nét vẽ, câu thơ gần như chưa có hình và cũng không có nghĩa. Diễn tả dụng ý là khi các em đã thấy cần biểu lộ với một người nào đó, muốn cho họ biết, họ hiểu để họ khen mình, tỏ ý kiến với mình. Câu nói, nét vẽ bây giờ có hình và rất có nghĩa. Diễn tả công thức là lúc các em diễn tả theo cách người khác làm, hay dạy cho các em phải làm theo kiểu ấy. Các em bắt chước nhiều hơn là sáng tạo ở lối diễn tả này.
Giuy-li-ét Pha-vê Bu-ton-ni-ê còn gọi ba hình thái ấy băng ba cách gọi khác. Diễn tả hồn nhiên còn được gọi là diễn tả cạnh người khác (có người khác ở bên cạnh; các em cũng chả thèm khoe với). Diễn tả dụng ý còn có tên là diễn tả với người khác. Sau cùng diễn tả công thức được gọi là diễn tả như người khác.
Và theo Giuy-li-ét thì ba hình thái ấy là tuần tự trước sau, khi còn bé thì các cháu thích diễn tả hồn nhiên, lớn lên một chút, chủ yếu diễn tả dụng ý, lớn lên nữa thì diễn tả công thức. Phải chờ đợi đến tuổi dậy thì, lúc ấy hình thái công thức mới bị đẩy lùi về sau.
Tóm lại, công thức như trên là một thời kỳ không tránh khỏi. Hơn thế, theo tôi nghĩ, chúng ta chống chủ nghĩa công thức, phương pháp công thức, tức là lối rập khuôn máy móc, chứ cái khuôn, cái mô hình, cái công thức làm cho xã hội, bên cạnh yếu tố khác nhau, phải có yếu tố giống nhau, thì ta chống làm sao được? Ta sống một mình, sống bên cạnh người khác có cần không? Rất cần. Có lúc Chủ tịch Phạm Văn Đồng, hồi là Thủ tướng, đã nói với các giám đốc: “Các đồng chí họp quá nhiều! Các đồng chí bận gì đến nỗi mỗi ngày không có lấy nửa giờ, một giờ, ngồi một mình một đèn một bóng để mà suy nghĩ”. Đối thoại với người khác, là cơ sở đẻ ra xã hội, càng cần hơn. Nhưng làm như người khác, bắt chước, noi gương làm theo người khác (cố nhiên là làm theo người tốt), cần quá đi chứ!
Đọc thêm tại: http://dauanvanhoc.blogspot.com/2015/07/cach-lam-tho-hon-nhien-va-cong-thuc.html
Từ khóa tìm kiếm nhiều: bai tho thieu nhi
