Dạy con từ thuở lên ba, trong hai chữ mẫu giáo có chữ giáo, từ đó đẻ ra cái luật. Rời khỏi tuổi thơ là rời khỏi cái thế giới đếm bằng ngón tay, để vào cái thế giới có phép cửu chương, bài toán, rời khỏi cái thì giờ cụ thể mai, sáng, trưa, chiều, tối để vào cái thời gian lịch sử đời Lý, đời Trần, rời khỏi cái địa lý cụ thể trường học, gia đình đề đến với các bản đồ về Tổ quốc, về hành tinh, về vũ trụ nữa. Rồi tuổi thơ là rời cái thế giới của những cảm xúc để đến với các ý niệm, các định luật, rời trái táo ăn được để đến với trái táo Nevvton nói lên sức hút của quả đất, có thế, em mới thành nhà toán học, khoa học được chứ! Ngay cả nhà thơ cũng vậy. Một nhà thơ chỉ có cảm xúc mà không biết các ý, các khái niệm thì khác gì một con vật không có xương.
Ấy thế nhưng đã đi vào cái thế giới của con số, biểu đồ, ý niệm, định luật, khái niệm, công thức thì sao quá khô khan, thì dễ gì tránh được “công thức”? Chưa nói vào xã hội lớn, nhưng ngay ở xã hội mẫu giáo, là các em đã phải bớt tùy hứng để cùng đọc chung một lời chào: “Cháu chào cô ạ!” Ra đến ngoài đường, cùng theo chung một kỷ luật của đèn đỏ, đèn xanh… Đến khi vào Đội vào Đoàn, đều phải theo chung những nguyên tắc, nội quy, làm cho người này phải giống với người khác, làm như người khác. Không thế thì chỉ còn những cá nhân, chứ không còn xã hội.
Cũng đã có nhiều nhà nghiên cứu lo sợ trước áp lực của các công thức xã hội đó, thử tách riêng một số em ra nuôi dưỡng, xem các em có thể giữ mãi cái hồn nhiên không? Thì chả thấy hồn nhiên đâu, chỉ thấy các em ngớ ngẩn đi, ngây ngô đi, bớt thông minh, trở nên lạc hậu. Người ta chưa tìm ra khuynh hướng thoát ly ở đứa trẻ. Nhưng người ta tìm ra hai khuynh hướng lớn này: thích nghi, hoặc vượt lên. Cái khuynh hướng thích nghi làm ra xã hội, khiến xã hội tồn tại. Và khuynh hướng vượt lên khiến xã hội tiến triển, trưởng thành (devenir). Trong hai khuynh hướng ấy, thích nghi là điều cấp bách, tuy nó dễ đẻ ra bảo thủ. Vấn đề ra làm sao cho đứa bé đang thích nghi cùng xã hội, nhập vào xã hội mà không trở nên công thức rập khuôn máy móc, tan biến, hòa tan, tha hóa; muốn thế, vừa dạy cho các em cố gắng giống với chung quanh lại phải cố gắng giữ bản sắc mình, bản lĩnh mình, mình giống với mình, mình thực với mình.
Đọc thêm tại: http://dauanvanhoc.blogspot.com/2015/07/bat-chuoc-la-ban-nang-cua-nguoi-tu-tam.html
Từ khóa tìm kiếm nhiều: thơ thiếu nhi hay
