Pages

Thứ Sáu, 31 tháng 7, 2015

Thơ và tù ngục

… Giải phóng quân mở cửa cả nhà giam

 Đất nước Việt: Bắc – Nam – Trung thống nhất…

… Trận cuối cùng giành độc lập tự do

Kìa nắng mới: chói ngời qua song sắt

      Những câu thơ tiên tri ánh sáng, báo hiệu ngày lên như vậy là viết giữa bóng đêm, không phải chỉ sau song sắt mà trong xích xiềng và trước mũi súng các nhà tù Mỹ – ngụy.

Thơ và tù ngục

       Giữa lễ kỷ niệm mười năm giải phóng, in một tập thơ của anh chị em ta viết trong các nhà tù, cũng không phải vì các bài thơ ấy, vì các anh chị em làm ra thơ ấy, mà vì hàng vạn đồng chí khác trong bóng đêm đã góp phần làm ra ánh sáng ngày nay. Chớ chuyện thơ trong tù là chuyện cũ mèm!

       Cách đây ngót một thế kỷ, cụ Huỳnh Thúc Kháng đã viết THI TÙ TÙNG THOẠI (nói chuyện thơ tù). Cách đây ngót một thế kỷ, chí sĩ Lã Xuân Oai trước lúc qua đời (1891) còn để lại CỒN ĐẢO THỈ TẬP, có thể là tập thơ sớm nhất từ địa ngục trần gian này. Cả nước vừa kỷ niệm 150 năm ngày sinh thi hào dân tộc Nguyễn Khuyến. Chính Nguyễn Khuyến trong bài văn tế Lã Xuân Oai cũng nhắc đến Côn Lôn:

Thương thay tiên sinh

Trường học chửa sang sửa kịp, áo tù đã khoác lên mình

 Và cuối cùng phải đi đày ở Côn Lôn vậy!

        Chuyện cũ mèm. Thế nhưng in một tập thơ tù, tù Côn Đảo, lúc này lại là điều cấp bách. Chủ tịch Trường Chinh đến thăm Côn Đảo có nhắc đến “Tác dụng giáo dục truyền thống cách mạng thế hệ này và các thế hệ mai sau” của Đảo. Thế nhưng chúng ta đã làm được những gì sau lời căn dặn này?

        Cách xa đất liền hàng trăm cây số bể trời, lùi xa trong thời gian 10 năm từ ngày giải phóng, có phải Côn Đảo cũng tụt xuống trong thứ bậc quan tâm suy nghĩ của ta chăng?

       Hầu hết các lãnh tụ yêu nước trước Đảng: Lã Xuân Oai, Đặng Nguyên cẩn, Ngô Đức Kế, Phan Chu Trinh… và rất nhiều đồng chí lãnh đạo của Đảng ta: Bác Tôn, đồng chí Lê Duẩn, chủ tịch Phạm Văn Đồng đều bị giam ở Côn Đảo. Côn Đảo từ hơn trăm năm nay gắn liền với phong trào cách mạng cả nước. Và cũng chỉ cả nước mói có điều kiện, có sức, có tiền để lo cho Côn Đảo. Ngay việc lấy tài liệu để viết về Côn Đảo có khi phải làm từ những noi cách Côn Đảo hàng nghìn cây số, như quyển BẤT KHUẤT của đồng chí Nguyễn Đức Thuận, ta phải làm từ Hà Nội, hay tập này tại thành phố Hồ Chí Minh. Và đã lo cho Côn Đảo, cho các nhà tù cũ, ta phải lo gấp: Nhiều đồng chí ta từ các noi ấy trở về năm 1975, nay cũng đã qua đời hay già yếu, không nhớ rõ được các chuyện cũ. Ai đó bảo tôi rằng nhà lao lớn của Mỹ – ngụy ở Phú Quốc mất đi nhiều dấu tích! Và khi tôi ra thăm Côn Đảo, thì bút tích anh em trên các bức lường có noi được quét vôi, hoặc là thời gian rêu phủ rồi.