Ấy thế, mà với con người thích những gì êm đềm, gần gũi ấy, Cách mạng đã đến và đưa đi xa. Đi vào nhân dân, đi vào lịch sử đang sôi động, vào cả những con bão lửa dữ dằn, xáp trận với quân thù. Không phải anh bị động, bị đưa đi, như kẻ thù của chúng ta thường hay nói “bị tẩy não, cải tạo” gì gì… Chính chúng ta chủ động ra đi, sang bên kia bờ tư tưởng: Sang bờ tư tưởng ta lìa ta Một tiếng gà lên tiễn nguyệt tà.
Ta lìa ta, nhưng cũng để lại gặp ta, ở một noi đẹp hơn, trong một tư thế cao hơn. Tế Hanh không bị đánh mất trong cuộc đi xa. Trái lại, từ một Tế Hanh mảnh khảnh, yếu đuối ban đầu, chúng ta đã có thêm nhiều Tế Hanh nửa, trước kia Tế Hanh không ngờ tới, và làm sao Hoài Thanh đoán được. Tế Hanh viết về đấu tranh thống nhất, Tế Hanh tả các công trình chủ nghĩa xã hội, Tế Hanh trên các đề tài quốc tế, Tế Hanh làm thơ thiếu nhi, Tế Hanh đả kích kẻ thù. Và giữa bao nhiêu cái rộn ràng ấy, thì cái lõi, cái thực chất Tế Hanh, người tình nhân, vẫn còn lại đó:
Ngày mai đây trong biến động liên hổi Anh không thể giữ cả nhưng gì yêu quý nhất Nhưng tình anh đối với em không thể mất người tình nhân trong anh bây giờ vẫn tặng những gì gần gũi:
Một chút buồn trong nắng trong cây
Một chút buồn trong gió trong mây
Nhưng mà anh đã đi xa về! Tặng vật phải có gì khác nữa:
Tặng em thế kỷ chúng ta
Nỗi vui nỗi khổ đều qua vội vàng
“Tặng em thế kỷ chúng ta”, đây là cái thời đại, lịch sử đem đến. Nhung “nỗi vui nỗi khổ”… đấy lại Tế Hanh rồi. Cái giỏi của Tế Hanh là ờ chỗ ấy. Anh đã làm cho các điều xa lạ hóa thân quen:
Tưởng như trăng gió không thay đổi
Mà tấm lòng tôi đãkhác xa
Đọc thơ anh, bảo rằng đã khác xa cũng được. Mà bảo là không thay đổi cũng được:
Em đang gieo giống, anh chào
Bóng anh lái máy ngả vào tay em
Gieo giống, lái máy là chuyện khá xa với tình yêu. Nhưng thuần hóa nó thế nào mà Tế Hanh đã đưa nó vào rất đỗi hồn nhiên, tự nhiên trong câu thơ có anh và em muôn thuở:
Tên lửa sáng đi vào vũ trụ
Qua chòm sao Thết Nữ ghé chơi
Vũ trụ, chòm sao, tên lửa là chuyện ở trên trời. Nhưng ghé chơi, thì đã lại gần rồi. Tế Hanh đã đưa các chuyện cực vời xa vào quỹ đạo tình cảm quen thuộc dưới mặt đất:
Sáng tứ Matxcơva
Mùa đông bay tuyết trắng
Chiều đã đến Yalta
Mùa thu còn húng nắng
Những điểm không gian xa đã nhịp theo cái nhịp điệu thời gian thu đông, chiều sáng rất gần.
Tế Hanh đã cưỡng lại cái hướng đi của cuộc sống đề gần ư, cuộc sống đang muốn đưa chúng ta đi xa, xa nữa. Không phải, chính khi anh “gần hóa” các sự vật kia, là anh đang viết trong hướng thuận, chứ không phải hướng nghịch. Cách mạng dù đưa chúng ta đi xa đến đâu cũng để làm cho chúng ta gần, gần với nhân dân, gần với nhân tình. Và nếu có một kỹ thuật của Tế Hanh thì cũng là kỹ thuật này: anh thổi cái tình người vào hạt giống, máy cày, chòm sao, tên lửa, vào cái tên sao trên trời hay tên phố dưới đất… làm cho nó thấm tình người, cho nó có hồn người, cái hồn như mảnh hồn làng anh từng viết.
Từ khóa tìm kiếm nhiều: thơ thiếu nhi hay
