Trong tập thơ BẦU TRỜI VÀ QUẢ TRỨNG của Xuân Quỳnh, theo tôi đấy là một tập thơ rất hay trong những năm gần đây, ở bài Con yêu mẹ đã diễn đạt lại cái trò chơi ấy:
Con yêu mẹ bằng ông trời.
Rồi:
Con yêu mẹ bằng trường học.
Cuối cùng thì:
Tính mẹ cứ là hay nhớ
Lúc nào cũng muốn bên con
Nếu có cái gì gần hơn
Con yêu mẹ bằng cái đó.
À, mẹ ơi! có con dế
Luôn trong bao diêm con dây
Mở ra là con thây ngay
Con yêu mẹ bằng con dế.
Tôi cũng nhớ một câu thơ khác về tình mẹ, của một cháu bé miền Nam tập kết ra Bắc:
Ở đây con chá thiếu gì
Chi riêng thiếu mẹ, mỗi khi nhớ nhà.
Hai câu hết sức hồn nhiên! Hết sức hay! Nhờ bởi hết sức thực.
Chúng ta chống công thức không phải bằng văn vẻ – văn hoa, hoa hòe, hoa sói gì, mà bằng hiện thực, chân thực. Tưởng tượng và hiện thực là hai sức mạnh để phá vỡ công thức. Nàng Tiên trên mặt đất và mặt đất của nàng Tiên ấy đều quan trọng như nhau.
Ở trên, chúng ta đã nói tuy các vật giống nhau, con người giống nhau trên đại thể, nhưng đi sâu vào chi ly chi tiết thì mỗi vật, mỗi người, thậm chí mỗi dấu tay, mỗi mùi hương đều có nét riêng. Người ta nói mùa thu lá vàng, mùa thu sương mù, nói mãi nói hoài, đã thành công thức. Anh Xuân Diệu nhìn kỹ, cụ thể, chi ly, hóa ra thực tế Việt Nam không phải vậy. Từ đó đẻ ra câu văn rất thực, rất hay, và rất hồn nhiên: “Mùa thu lá không vàng, Iđ không rụng, lá lại thêm xanh. Chưa có sương mủ, chưa có sương mờ, chi là đôi thoáng sương mơ…”
Tập cho em quan sát, phân tích, lật lại lật đi, về ngoại cảnh cũng vậy, về nội tâm cũng vậy. Tự nhiên các em sẽ nắm được tình thực, cảnh thực, ý thực. Và các bạn sẽ thấy: khi đã thực, không thể nào rơi vào công thức được.
Qua thơ thiếu nhi, qua các cuộc thi của báo Khăn Quàng Đỏ, tôi thấy các bài hay của các em hầu hết đều là những bài thực và nhờ thế mà rất hồn nhiên.
Từ khóa tìm kiếm nhiều: thơ về trẻ em
