Pages

Thứ Bảy, 25 tháng 7, 2015

Thơ, thực tế và khoa học

      Nay thì chú thấy chú nhầm rồi. Đây này; các cháu thử dọc Bài toán vui của thi sĩ Ỷ Rôđari, chú Bằng Việt dịch:

Trước hôm năm học
Thầy ra bài toán vui
Em hay tính diện tích khoảng không
Khối lượng của niềm vui
Và tổng số tiếng cười trong buổi trại.



       Nếu cháu nào không biết toán chắc khó hiểu bài thơ này. Ngay cả cái câu Kiều của Nguyễn Du mọi người đều thuộc:

Ngày xuân con én dưa thơi
Thiều quang chín chục đa ngoài sứu mươi.

        Đưa cho cháu để tính đó là tháng nào, sợ cháu cũng bí đấy! Nói chi đến cái câu râ’t thơ này, chắc cháu chịu thôi: “Màu sắc con mắt của bố mẹ sẽ di truyền cho con cái như thế nào? Giả dụ nếu mắt bố màu hạt dẻ, mắt mẹ màu xanh thì mắt của con cái sẽ mang màu sắc gì? (SINH VẬT HỌC LÝ THÚ)
Thế nhưng nhà bác học Mendel nghiên cứu về di truyền và biến dị đã tính ra, tìm được các quy luật. Có phải ông là nhà thơ lớn không nào? Khốn nỗi, bài thơ ấy lại toàn bằng toán! Thảo nào, khi người ta hỏi: “Ai sẽ là các thi sĩ thế kỷ 21?” Có người đáp: “Các nhà toán học”. Lúc ấy họ sẽ ngâm: “Rết cứ toán pháp, khá văn chương”. Cừ, chứ không phải tồi như chú đã từng ngâm.
      Với con mắt khoa học, nhìn cái gì cũng thích, cũng làm ta ngạc nhiên, các cháu ạ! Mà thế là thơ rồi. Con chim ư? Nó là từ loài bò sát mà ra đấy! Ngọc trai ư? Ngọc trai và xà cừ cùng một chất mà thôi! Cũng như bồ hóng ấy mà, đừng khinh thường bồ hóng! Nó với kim cương đều là các-bon cả. Đấy là những bài thơ có tính chất giáo dục: Ai là kim cương đừng coi thường bồ hóng. Và ai có xà cừ có thể phân đấu thành ngọc trai.
        Ngày chú đi học, chú thích sinh vật học và ngán khoáng vật. Đá mà! Cho là đá quý, ngọc đấy, thì cũng là vật vô tri vô giác.
       Thế nhưng… Mời các cháu đọc một câu này trong KHOÁNG VẬT HỌC GIẢI TRÍ của Phécxman (Liên Xô): “Dá có thay đổi trong các mùa khác nhau trong năm không? Nó có sống nhu cầu? Có thở không? Có thể là nó thay đổi màu sắc sặc sỡ tương tự như chim, hoặc thay vỏ hàng năm như rắn chăng?” Một câu ấy đủ hấp dẫn các cháu rồi.