Đặt vấn đề vì sao các em đang ào ạt làm thơ bỗng dưng làm ít đi, rồi dừng lại hay có khi bỏ hẳn, tôi đã thử gợi lên các nguyên nhân tiêu cực, và cả tích cực, các yếu tố thiếu hay thừa, đa lượng hay vi lượng từng ảnh hưởng (Bài Tiếng cười và màu xanh cây cỏ). Tiếp đó, tôi thử bàn về một điểm: vai trò của tưởng tượng, của nàng Tiên trong óc trẻ thơ (Nàng Tiên trên mặt đất). Dễ mà có bạn hiểu rằng yếu về mặt tưởng tượng hư cấu, chắc các em hẳn mạnh về hiện thực, thiếu đôi cánh chắc các em đã có đôi chân bước khá vững vàng. Cũng không phải thế! Chính nhũng bàn chân của các em chập chững trên mặt đất hiện thực cũng còn là vấn đề cho ta thảo luận hôm nay. Đó là chưa nói còn đôi vấn đề khác nữa, mà rồi nếu còn giấy mục thì giờ thì chúng ta cũng cần bàn tói: ví dụ vấn đề hồn nhiên và công thức, vấn đề tình cảm trong thơ các em v.v…
“Sụ thực ở miệng tré”, đó là một mục hấp dẫn của một tờ tuần báo ngày xưa. Báo ra, người ta vồ lây đọc mục ấy đầu tiên. Không phải trẻ con vồ đâu. Nguôi lớn trước, chỉ vì “miệng trẻ” đã nói lên nhiều sự thực động trời, có khi người lớn ngại nói ra. “Sự thực ra tứ mồm con trẻ”, đó là một câu tục ngữ Pháp.
“Hay nhìn đời bằng đôi mắt trẻ thơ là câu thơ khá hay của một thi sĩ. Tất cả đều ca tụng khả năng; tài năng con trẻ nhìn sư thực, nói lên sự thực. Các bà vợ ra tòa kiện chồng thường dắt theo trẻ con làm chứng, còn các nhà họa sĩ, nhà thơ lại muốn người đòi chứng minh rằng các nhà ấy có đôi mắt trẻ thơ. Tất cả đều nói lên thế mạnh của trẻ. Ông Ăngđrê Becgiơ, Giám đốc một trung tâm tâm lý giáo dục ở Pháp, cho biết các em phản ảnh sự thật ở các gia đình bằng những nét bút hết sức độc đáo. Vẽ những ông bố nào nhịn nhục, lẩn khuất, các em vẽ hình ông bé đi, mơ hồ. Nhưng vẽ các ông bố tàn bạo, hay khủng bố vợ, con, các em vẽ ông rất chi là đồ sộ, khổng lồ bên cạnh các người khác (vợ con) co rúm, bé choắt lại… Các em không chỉ vẽ hình mà vẽ cả cái thần, truyền thần.
Nhưng vấn đề đâu có giản đơn như vậy. Nhiều kiểm nghiệm khác cho thấy các em thấy không đầy đủ sự thật, hay phát biểu sai sự thật. Nhà nghiên cứu Vôren đa dưa một con nộm cho các em quan sát kỹ càng, sau đó dể các em thử tả lại. Trên 402 em chỉ có 5/224 em trai và 5/178 em gái, tức là 2,5% tả đúng, hay có sai cũng chỉ sai đôi tí râu ria lặt vặt. Còn lại đều tả rất sai! Ông Vêren lại tiếp tục thí nghiêm bằng cách chê các em đã không tả đúng màu sắc con nộm, không chú ý con nộm có râu mép hay không, và trên tay con nộm có cầm hay chẳng cầm gì. Trong số 175 em tham gia đợt trả lòi thứ hai, chỉ có 24 em tình táo, không mắc bẫy, nhưng cũng chỉ đáp một cách yếu ớt: “Em không rõ”. Còn lại các em khác đều cho con nộm có nhiều màu sắc sai lệch, đều tả râu mép con nộm, tả những vật con nộm cầm trên tay! Mà hỡi ơi, con nộm chả có tí râu mép nào và trên tay cũng chả cầm gì!
Từ khóa tìm kiếm nhiều: cuộc thi thơ
